Lachuá

Vóór 1547 heette dit land Tezulutlán, het land van de oorlog: de wapens waren er niet binnengedrongen. In 1537 krijgt Bartolomé de las Casas toestemming om er de bekering zonder soldaten te beproeven, en het land krijgt de naam Vera Paz, de ware vrede. De Q'eqchi' zijn gebleven. Vandaag vormen ze de op één na grootste Mayataalgemeenschap van Guatemala, met ongeveer een miljoen driehonderdduizend sprekers. In de negentiende eeuw drijft de privatisering van de gemeenschappelijke gronden ten voordele van de plantages hen naar loonarbeid, en vanaf 1889 trekken velen naar het oosten. De ecoregio Lachuá telt vijfenveertigduizend inwoners, op een grondgebied dat zesendertig jaar gewapend conflict heeft doorstaan, beëindigd door de vredesakkoorden van 1996. De cacao wordt hier gedragen door verenigingen: families die samen beslissen wat vertrekt en wat blijft.

De bonen fermenteren gezamenlijk, zes dagen in houten kisten, volgens het protocol van de FCCI, en drogen daarna in indirect zonlicht, in een zonnedroger, op houten tafels of op gaas. Wat ze opbrengen, blijft niet verborgen: Uncommon Cacao publiceert de cijfers van Lachuá regel per regel, wat de producenten verkocht hebben en wat ze per kilo ontvangen hebben, met de exportprijs en de verkoopprijs ernaast. Een studie naar de productiekosten, in 2019 ter plaatse uitgevoerd, vond bij hen een ruime marge, kosten in geld en in natura inbegrepen. Blijft de laatste handeling: het sorteren met de hand, en de bonen die in GrainPro-zakken gaan.