Naar inhoud

Winkelwagen

Je winkelwagen is leeg

Doorgaan met winkelen
La Station, een bakstenen huis aan de rand van een weide, in Heks

Het atelier · Heks, Limburg

Het atelier

In La Station, het voormalige tramstation van Heks.
Acht handelingen tussen boon en reep, en bij elk ervan een terroir om te bewaren.

Ons werk is niet om smaak toe te voegen.

Het is om er niets van te verliezen.

Een zak bonen komt bij ons aan met alles waar hij een jaar over gedaan heeft om het te worden: een variëteit, een hoogte, een fermentatie, een droging, en de handen van wie hem gesorteerd heeft.

Voor de cacao en de chocolade die we maken, gebeurt alles hier, in kleine partijen, op machines die we zelf bedienen. Geen enkele handeling wordt aan anderen toevertrouwd, en geen enkele partij wordt gemengd om het ene jaar op het volgende te laten lijken.

Gevel van La Station, bakstenen huis, MOOJO-logo op de muur
La Station, Hekslaan, Heks

De plek

La Station,
in Heks

Een bakstenen huis aan de rand van een weide, in Belgisch Limburg, op twintig minuten van Luik en even ver van Hasselt. Het was het tramstation van het dorp. De naam La Station had het al vóór ons, en we hebben hem gehouden.

Je komt hier niet voor het decor. Hier wordt een terroir bewaard, of gaat het verloren. Elk jaar passeren een twintigtal herkomsten tussen deze muren, één voor één. De drinkcacao, de repen, de pasta's, de giandujotti die we maken: alles komt uit deze ruimte, of komt er niet uit.

De productieruimte, bij La Station
De productieruimte, bij La Station

Van de boon tot de reep

Acht gebaren,
in deze volgorde

01

Ontvangst

De zakken komen aan met hun lotmarkering: de herkomst, het gewicht, het jaar. Ze slapen bij een constante temperatuur, beschut tegen licht en vocht, want een slecht bewaarde partij is al een beschadigde partij. Elke herkomst blijft in haar zak, onder haar naam. Vanaf hier raakt niets meer toevallig vermengd.

Ontvangst
02

Sorteren & zeven

We halen met de hand de steentjes, de brokjes, de platte of beschimmelde bonen eruit. De blik keert telkens terug naar het blad, de vingers schuiven weg wat weg moet. Dat geduldige werk legt de basis voor een heldere smaak.

Bonen met de hand gesorteerd op een rvs-plateau
03

Branden, of niet

De oven warmt zachtjes op, tussen 110 en 115 °C. Sommige partijen gaan er niet in. De warmte verandert de cacao: ze ontwikkelt geroosterde tonen en laat de aanwezige tonen evolueren. We willen plaats houden voor de zuurtegraad, het fruit, de nuances die eigen zijn aan elke partij. Weinig of helemaal niet branden hoort bij die keuze.

De brandoven en de rekken met bonenplateaus
04

Breken & wannen

De boon wordt gebroken, daarna voert een luchtstroom de schil mee en blijven de cacaonibs over, die stukjes zuivere cacao. Is de partij klein of de schil koppig, dan pellen we met de hand.

Breken & wannen
05

Malen & verfijnen

Onder de steenmolen wordt de grué stilaan een vloeibare massa: de boter die van nature in de boon zit, komt vrij, zonder dat er in dit stadium iets wordt toegevoegd. In Heks duurt dit werk ongeveer achtenveertig uur voor pure cacao en tweeënzeventig voor onze gezoete repen.

Naarmate de uren verstrijken, volgen we de textuur en proeven we de cacao om het evenwicht te beoordelen tussen bitterheid, astringentie, zuurtegraad en bloemige, fruitige of geroosterde tonen, afhankelijk van de partij. Voor de repen komt de rietsuiker er pas bij als dat evenwicht ons bevalt. Altijd in de minderheid, en de verhouding kiezen we per partij. De steenmolen draait verder, tot de tong geen enkele korrel meer voelt.

Stenen molens die draaien in de cacaomassa
06

Rijping

De steenmolen stopt. De massa rust minstens een maand. We komen terug naar de partij en proeven: het evenwicht kan nog evolueren. Bij het afkoelen kristalliseert de cacaoboter; er kan een lichte waas aan de oppervlakte verschijnen. De kleur alleen zegt niet alles. Kijken en proeven leiden ons voor het tempereren. De grondstof leren lezen hoort ook bij het vak.

Rijpingskuip, oppervlak van de cacaomassa in rust
07

Tempereren

Cacaoboter kan op zes manieren kristalliseren. We zoeken de vorm die de reep zijn glans, zijn smelt in de mond en zijn heldere breuk geeft. We smelten de massa, koelen ze af en laten de temperatuur dan zachtjes weer stijgen. Elke chocolade vraagt zijn eigen afstelling, elke handeling haar aandacht. Slecht getempereerde chocolade kan zich later verraden: een dof oppervlak, een minder zuivere breuk, een witte waas.

Chocolade uitwalsen met de spatel op het werkblad
08

Vormen & rusten

We gieten de massa met de hand, vorm na vorm. We tikken op de vormen om de luchtbellen te verdrijven en laten ze daarna in de kou kristalliseren. Bij het ontvormen moet de reep er zuiver uit loskomen. Moet het over, dan gaat de chocolade weer aan het werk.

Een straal chocolade die in een MOOJO-vorm loopt
Handen in een kom vol cacaobonen, boven de lotzakken
Een herkomst doet er een jaar over om te worden wat ze is. Men kan haar in twintig minuten branden verliezen.
Atelier MOOJO, Heks
MOOJO-vormen in polycarbonaat, reliëfmotief zichtbaar
Een straal chocolade die in een MOOJO-vorm loopt

In de winkel

Alle herkomsten

De plek terugvinden achter elke cacao

De herkomsten bekijken
Temperinstelling op het scherm van de tempeermachine
Temperinstelling, lot per lot opgenomen

Luisteren

De beslissing zit in de mond

Geen van deze handelingen heeft een universele instelling. Een boon uit Belize en een boon uit Peru hebben niet hetzelfde vochtgehalte, niet dezelfde grootte en niet dezelfde schil. Hetzelfde roosterprofiel zal juist zijn voor de ene en vlak voor de andere.

Dus proeven we. De boon, de cacaonibs, de warme massa, de uitgeruste massa, en dan de reep. Wanneer de partij niet meer op zichzelf lijkt, wanneer we niet meer terugvinden waarom we haar gekozen hadden, passen we een instelling aan en beginnen we opnieuw. Het gaat traag. Het is de enige methode die we gevonden hebben die niet liegt.

De zuurheid

De fermentatie draagt bij aan haar karakter. We gaan na hoe de zuurte zich aandient in elke partij en hoe het roosteren haar begeleidt: een levendigheid om te proeven, tussen de andere smaken.

Het fruit

Banaan, citrus, rood fruit: een cacao kan ze op eigen kracht oproepen. We proeven die nuances naarmate het werk vordert, aandachtig voor wat de warmte ermee doet.

De textuur

Onder de steenmolen worden de deeltjes fijner en wordt de massa gladder. We proeven haar om de korrel te voelen: zo krijgen de uren malen een vorm die de tong herkent.

De discipline

Vier regels die niet bewegen

01

De temperatuur voor het uurrooster

Is de ruimte te warm, dan verlagen we de richttemperatuur of verschuiven we de productie. Het klimaat in het atelier telt mee bij het werken met chocolade, net zo goed als de temperatuur van de massa.

02

Eén lot per keer

Voor cacao's van één herkomst werken we met één partij tegelijk, van de cacaonibs tot het gieten. Het schoonmaken tussen twee partijen kost tijd. Mengen zou het terroir kosten.

03

Tijd is een ingrediënt

Niets wordt versneld. Uren molen, meerdere dagen rust voor de massa. Dat is wat wij niet goedkoper kunnen kopen.

04

Proeven voor we het laten gaan

Een mislukt lot wordt geen promotie. Het gaat terug in de kuip, of het blijft hier en wij eten het. De naam van een herkomst verbindt wie ze heeft geteeld.

De reep komt uit de vorm. Zijn verhaal reikt verder terug,
tot bij de bomen en de handen die de cacaovruchten openden.

De herkomsten verkennen