Wanneer je een cacaovrucht opent, lijken de zaden in niets op de bruine bonen die we kennen. Ze baden in een witte, vochtige, zoete pulp. Uit die verse materie vertrekt de meest beslissende stap in het leven van cacao: de fermentatie.
Vaak wordt gezegd dat ze “de aroma's ontwikkelt”. Dat klopt, maar het is kort door de bocht. De fermentatie geeft de boon geen geur: ze verandert haar structuur en haar scheikunde, en maakt zo smaken mogelijk die pas veel later zullen verschijnen.
Het werk van gisten, en daarna van bacteriën
Zodra de bonen bij elkaar liggen, wordt de pulp een feestmaal. De gisten komen eerst en zetten de suikers om in alcohol. Dan volgen melkzuurbacteriën, en ten slotte azijnzuurbacteriën, die lucht nodig hebben: voor hen worden de bonen omgeschept. De massa warmt vanzelf op. Ze bereikt 40 tot 45 °C in de eerste 48 uur, en een goede fermentatie kan oplopen tot zo'n 53 °C. Geen vuur te bekennen: het is de warmte van het leven.

De alcohol en het zuur dringen het zaad binnen. Daarbinnen gaan enzymen aan de slag: eiwitten worden in kleinere fragmenten geknipt, suikers veranderen, de polyfenolen evolueren, en zowel de bitterheid als de astringentie kunnen zachter worden. Die nieuwe verbindingen zijn voorlopers: bij het branden reageren ze en vormen ze een deel van de aroma's van chocolade. De fermentatie bereidt voor, het branden onthult. De twee antwoorden elkaar op afstand.

Geen universele duur
Van herkomst tot herkomst duurt de fermentatie van drie dagen tot twee weken. Drie tot vijf dagen in de kist in het centrum Norandino, voor de Piura Blanco. Zes dagen in een houten kist voor Lachuá. Ook zes dagen in Ransiki, in West-Papoea, in de kist en in drie fasen, bij de coöperatie Ebier Suth. Vijf tot zes dagen in cascadekisten voor Öko Caribe, zeven tot negen dagen in kisten van mangohout voor Revival. En in Pajarillo, in Peru, fermenteert Alto Miro tot twee weken.
Die verschillen zijn geen toeval. Ze hangen af van de genetica, de hoeveelheid bonen, de warmte, de opstelling en de gezochte smaak. Variëteiten van het type Criollo hebben vaak minder tijd nodig dan Forastero. Een langere fermentatie is op zich niet beter: ze is juist, of ze is het niet.
Een beslissing die je pas veel later proeft
Slecht geleid laat de fermentatie een wrange, te astringente boon achter, of gebreken die niet meer weggaan. Goed geleid maakt ze niet alle cacao's gelijk: ze dient de materie en de expressie die de producent zoekt.
Daarom begint chocolade niet in het atelier. Een beslissend deel van de smaak wordt bij de herkomst bewerkt, door mensen wier vakmanschap het verdient bij naam genoemd te worden. Wanneer we een partij voor het eerst proeven, ontmoeten we ook, zonder ze te zien, de keuzes die in die paar dagen gemaakt zijn.
Het hoofdstuk Woordenschat van cacao van de Gids volgt daarna de weg van de boon tot het tablet, en de pagina Herkomsten stelt de plekken voor waar deze cacao's vandaan komen.
Openingsfoto: Cacao Latitudes.
