“Het is 100%, dus het zal heel bitter zijn.” Die zin hoor je vaak, en dat is begrijpelijk: we hebben geleerd ongezoete cacao te associëren met een strenge smaak. Maar de afwezigheid van suiker zegt weinig over het profiel van een cacao.
Een 100% kan levendig zijn, rond, fruitig, bloemig, houtig, heel samentrekkend of verrassend zacht. Vaak volgen meerdere van die gewaarwordingen elkaar op in dezelfde hap. Op onze productpagina's wordt Alto Miro beschreven als “zacht en rond”, met karamel en honing; Semuliki, uit Oeganda, als “fruitig, zacht en rond”. Geen toegevoegde suiker, in het ene noch in het andere.
Wat “100%” betekent
De vermelding betekent dat alles in het product van cacao komt. Geen suiker, geen melk, geen aroma.
De 100% zegt daarentegen niets over de genetica van de bonen, hun fermentatie, hun droging of hun branding. Ze zegt ook niet of je een tablet om te knabbelen in handen hebt, een pasta om in water op te lossen, of brokjes. En een pasta drinken die in heet water is opgelost, geeft niet dezelfde waarneming als een blokje op de tong laten smelten, zelfs met dezelfde materie: temperatuur, verdunning en textuur veranderen alles.

Bitter, samentrekkend, zuur: drie verschillende gewaarwordingen
Daar wordt proeven interessant. Onder het woord “bitter” worden vaak gewaarwordingen geschaard die er niets mee te maken hebben.
Bitterheid is een smaak, zoals zoet of zout. Een heldere bitterheid kan in evenwicht worden gebracht door fruit, een aangename zuurgraad of een mooie lengte.
Astringentie is geen smaak maar een gewaarwording: de mond die droog wordt, de wangen die samentrekken, zoals bij te lang getrokken thee. Ze geeft een indruk van kracht, zonder bitterheid te zijn.
Zuurheid ten slotte doet je speeksel lopen. Levendig en fruitig maakt ze een cacao helderder; agressief wijst ze vaak op een slecht geleide fermentatie of droging.
Er zijn ook indrukken die je niet moet verwarren: iets rokerigs, vaak het spoor van drogen boven vuur, of een vreemde geur, aromatische kracht of gewoon hardheid. Een 100% leren proeven betekent niet dat je hem vraagt koste wat het kost zacht te zijn. Het betekent zijn evenwicht begrijpen.
Proeven zonder te maskeren
Dat we korte recepten aanhouden, is niet om van ontbering een deugd te maken. Het is om de boon te laten spreken. Een sober recept redt geen teleurstellende grondstof: het maakt haar leesbaar, ten goede en ten kwade.
Begin met een klein stukje. Laat het smelten zonder te kauwen, en kom dan terug op wat er in je mond achterblijft. In de kop speel je met de hoeveelheid of de temperatuur voor je iets toevoegt.
Sommigen zullen de meest intense profielen verkiezen, anderen de rondste. Het is geen kennerstest. 100% is geen wedstrijd in het verdragen van bitterheid: het is een andere ruimte om te proeven.
De pure cacao's zijn samengebracht in de collectie 100% cacao, en de oorsprong van hun aroma's wordt verteld in Honing, kers, bloem.
Openingsfoto: Kat Colson.
